Aan de raamkant gezeten in de trein naar Utrecht zag ik ter\nhoogte van mijn vroegere woonplaats iets voorbijflitsen dat er voordien niet\nwas. Terwijl de trein voortraasde probeerde ik na te gaan wat dat geweest kon\nzijn. Het was iets naars, zoveel was duidelijk, iets gewelddadigs misschien zelfs\nwel, iets wat absoluut niet leuk was om te zien. Ik moest er het mijne van\nhebben en stapte bij het volgende station uit. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Teruglopend over de weg langs het spoor kwam ik na een\nuurtje uit bij de plek die ik vanuit de trein had gezien. Het was een steenhoop\nvan wel zes meter hoog. Hier had tot voor kort boerderij Leeuwenstein gestaan, waarvan\nde bewoning mogelijk nog teruggaat tot in de Middeleeuwen. In die tijd telde het\nrivierengebied een kleine tweehonderd kastelen en kasteeltjes. De tand des\ntijds heeft de meeste verloren doen gaan als het al niet door oorlogsgeweld,\noverstromingen of brand kwam. Het in 2013 bij Uitgeverij Matrijs verschenen\nnaslagwerk Kastelen in Gelderland<\/em> maakt met zijn ruim zeshonderd pagina\u2019s\ngeen melding van Huis Leeuwenstein. Maar de Poppelenburg, Groot-Westerhout en\nBottensteyn, allemaal gelegen in de directe omgeving van het dorp waar ik\nopgroeide, worden er evenmin in genoemd. Hetgeen maar weer eens bewijst hoe riskant\nhet is om met een boek compleetheid te pretenderen zoals uitgevers van\nnaslagwerken maar al te graag doen.<\/p>\n\n\n\n Vele jaren terug had ik de stoute schoenen aangetrokken en\nwas ik het pad naar de boerderij opgelopen. De naam van het huis die over de\nvolle breedte van de voorgevel was aangebracht, intrigeerde me al tijden. De\nboer die in de voortuin met een schoffel in de weer was, staakte zijn werkzaamheden\nen wachtte zwijgend af wat ik als reden voor mijn komst zou geven. Het is in de\nBetuwe nu eenmaal niet gepast om als onbekende zomaar iemands erf te betreden. Ik\nstelde me voor en wees op de naam van de boerderij. In geen enkel historisch\nwerk, zo vertelde ik hem, was ik die naam tegengekomen. En omdat het in een van\noorsprong arm gebied als de Betuwe eveneens ongepast was om de naam van je huis\nde uitgang \u2018stein\u2019 of \u2018burg\u2019 te geven \u2013 dat was immers voorbehouden aan de adel\n\u2013 moest het een verwijzing naar vroeger tijden zijn. Hij knikte, zette zijn\nschoffel tegen de heg en nam me bij een arm.<\/p>\n\n\n\n \u2018Komt u maar eens mee, dan zal ik u wat laten zien.\u2019<\/p>\n\n\n\n We liepen om het huis heen naar het achtererf waar de grond\nduidelijk hoger lag dan aan de voorkant, ook al een aanwijzing dat hier vroeger\niets anders gestaan moest hebben.<\/p>\n\n\n\n \u2018Kijk\u2019, zei hij naar wat struiken wijzend, \u2018daar stond het\nkoetshuis. Daar heeft mijn overgrootvader nog in gewoond.\u2019<\/p>\n\n\n\n \u2018O\u2019 zei ik, \u2018dan moet hier op het erf dus een landhuis of\nkasteel hebben gestaan. Boerderijen hebben doorgaans geen koetshuis.\u2019<\/p>\n\n\n\n Hij haalde zijn schouders op.<\/p>\n\n\n\n \u2018Dat zou ik niet weten. Dat was alles voor mijn tijd. Maar\nde stallen hier heeft mijn grootvader eigenhandig gebouwd met stenen die hier\nblijkbaar nog lagen. Kijk, dat dak van de paardenstal is nog met gesmoorde\nHollandse pannen belegd, ziet u wel? En in het rechter dakschild van het achterhuis,\ndie schoorsteen, ziet u die? Eigenhandig gemetseld, hoor, en helemaal vanuit de\nkelder! Ja, die grootvader van mij kon er wat van. Moet u alleen al die\nbloktandlijst om de achterdeur zien, prachtig toch? En alle bovenlichten hebben\nvouwblinden, ziet u wel? Je vindt tegenwoordig niemand meer die dat nog zo kan\nmaken. En nu zal ik u nog eens wat laten zien, komt u maar mee!\u2019<\/p>\n\n\n\n Ik liep achter hem aan een van de stallen in.<\/p>\n\n\n\n \u2018En wat valt u hier op?\u2019<\/p>\n\n\n\n Er klonk trots in zijn stem door.<\/p>\n\n\n\n \u2018Nou?\u2019<\/p>\n\n\n\n Ik probeerde iets te onderscheiden in het donker maar dat lukte\nniet zo snel. Het duurde hem blijkbaar te lang.<\/p>\n\n\n\n \u2018Kijk meneer, deze goot loopt door de hele stal heen naar\nbuiten en mijn grootvader heeft hem zo gemaakt dat de koeienstront vanzelf door\ndie goot onder de muur door naar de put buiten loopt. Hij heeft hem iets\nhellend gemaakt zodat je niet elke dag stront hoefde te scheppen! Is het niet geweldig?\u2019<\/p>\n\n\n\n Toen we buiten stonden vroeg ik hem naar zijn zoon. Iedere\nboer is het op zeker moment maar om \u00e9\u00e9n ding te doen: opvolging. Het boerenbedrijf\ndient voortgezet te worden van vader op zoon. Er verschenen tranen in zijn\nogen.<\/p>\n\n\n\n \u2018Mijn vrouw was een schat, meneer, heus waar, maar kinderen zijn\ner niet van gekomen. Zal wel Gods wil geweest zijn.\u2019<\/p>\n\n\n\n Ik kreeg de indruk dat zijn kinderloosheid zijn geloof niet\nerg versterkt had maar we namen met een stevige handdruk afscheid. Hij nam zijn\nschoffel weer ter hand en ik liep het pad af naar de weg.<\/p>\n\n\n\n En nu stond ik hier na al die jaren weer. Het rook nog naar\nde sloop van de boerderij, een wat muffe, stoffige lucht. Kraaien waren boven\nop de steenhoop gaan zitten en lieten hun klagelijk roep horen.<\/p>\n\n\n\n Naast me verscheen een man, een vijftiger, de handen in de\nzakken.<\/p>\n\n\n\n Ik knikte hem toe.<\/p>\n\n\n\n \u2018Hier stond het huis Leeuwenstein\u2019, zei ik zo nonchalant\nmogelijk.\n\n\u2018Ja\u2019, antwoordde hij en spuwde door het gaas van het slordig neergezette\nhekwerk. \u2018Ouwe zut was het, meneer. Rijp voor de sloop.\u2019\n\n\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Aan de raamkant gezeten in de trein naar Utrecht zag ik ter hoogte van mijn vroegere woonplaats iets voorbijflitsen dat er voordien niet was. Terwijl de trein voortraasde probeerde ik na te gaan wat dat geweest kon zijn. Het was iets naars, zoveel was duidelijk, iets gewelddadigs misschien zelfs wel, iets wat absoluut niet leuk … Lees “Rijp voor de sloop”<\/span> verder<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2344,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4],"tags":[],"class_list":["post-2343","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-columns","category-ed-bruinvis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2343"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2343\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2345,"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2343\/revisions\/2345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}