{"id":2998,"date":"2025-01-01T18:21:06","date_gmt":"2025-01-01T17:21:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/?p=2998"},"modified":"2025-01-01T18:21:07","modified_gmt":"2025-01-01T17:21:07","slug":"de-havezate","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/2025\/01\/01\/de-havezate\/","title":{"rendered":"De havezate"},"content":{"rendered":"\n<p>Een nieuwjaarsvertelling<\/p>\n\n\n\n<p>Jarenlang had Reinier van Baerenswert gepoogd zijn hoeve, met maar liefst veertig morgen land, als havezate erkend te krijgen. Maar telkens opnieuw had de hertog geen interesse getoond. En dat terwijl Reinier toch huis en schuren had laten omgrachten en voor veel geld een imponerende ophaalbrug had laten slaan. <\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>De alsmaar uitblijvende erkenning met een bestuursfunctie als kroon op het werk, bleef van geslacht op geslacht het familieleven bepalen tot ene Berend er genoeg van kreeg en op eigen houtje tol ging heffen op de landweg langs de hoeve. Een recht dat slechts mocht worden uitgeoefend na toestemming van de hertog en alleen werd toegekend aan personen van adellijke komaf, in het geval van de familie Baerenswert slechts na erkenning van hun boerenhoeve als ridderlijke hofstede.<\/p>\n\n\n\n<p>Of de hertog nu lucht had gekregen van het onwettige gedrag\nvan Berend dan wel het gezeur van de familie beu was, is nooit duidelijk\ngeworden maar op zekere dag liet hij een van zijn adviseurs poolshoogte nemen\nbij de hoeve. De man kwam prompt voor een gesloten hek te staan en begrijpend\ndat er eerst tol diende te worden betaald, wendde hij zijn paard en galoppeerde\nterug om aan de hertog verslag van dit misdrijf uit te brengen.<\/p>\n\n\n\n<p>Berend wachtte de hertogelijke repercussies niet af en\nfamilie, knechten en meiden in wanhoop achterlatend, vluchtte hij de velden in\nom nooit meer terug te keren. Het verval van de hoeve zette daarna snel in en\nomdat niemand bij de hoeve betrapt wilde worden, werden huis en schuren spoedig\neen onderkomen voor uilen, vleermuizen en ander vliegend en kruipend wild.<\/p>\n\n\n\n<p>Toen ik in een oud boek over het voorval gelezen had, was\nmijn nieuwsgierigheid gewekt en besloot ik op zoek te gaan naar wat mogelijk\nnog van de hoeve restte. Na lang speuren vond ik de bouwval. Hij stond tussen\nopgeschoten essen en wilgen en was van de weg af nauwelijks te zien. Ik baande\nme een weg door dichte varens, brandnetels en braamstruiken tot ik op een\nondiepe sloot met modderig water stuitte, ongetwijfeld het restant van wat\neertijds een meters brede gracht moest zijn geweest. Achter de sloot stond met\ningezakt dak en afhangende luiken de hoeve Baerenshof. Veel was er niet meer\nvan over en niets herinnerde meer aan wat volgens het boek een indrukwekkende,\nmaar dus niet erkende, havezate was. Ik zocht het smalste deel van de sloot en\nsprong eroverheen. Klauterend over balken en stapels neergekomen dakleien viel\nmijn oog op een iets openstaande deur. Beweging kreeg ik er niet in, dus wurmde\nik me door de kier naar binnen. Het duurde even voor mijn ogen aan het\nschemerige licht in de ruimte gewend waren, maar toen opeens zag ik hem staan.\nHij droeg een paardendeken als mantel en op zijn hoofd prijkte een eigenaardig\nhoofddeksel dat het midden hield tussen een hoed en een helm. Hij hield zich\novereind met een riek die hij met de punten omlaag in de houten vloer had\ngestoken.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Hier ben ik!\u2019, riep hij uit. \u2018Neem mij maar mee! Ik weet\nhet, eens op een dag zou de hertog me weten te vinden. We zijn fout geweest, ik\nbeken het. We hadden beter moeten weten. Maar wij wilden een havezate. En hij\nwas zo mooi, zo mooi!\u2019<\/p>\n\n\n\n<p>Snikkend en met een gebaar alsof het zijn laatste krachten\nwaren wierp hij de deken van zich af. Voor me stond een naakte grijsaard. Hij\nwas vel over been en zijn geslacht ging verborgen in een bos vuil haar dat grauw\nen groezelig afstak tegen het wit van zijn magere lijf.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Berend van Baerenswert?\u2019, vroeg ik terwijl ik hem ernstig\naankeek.<\/p>\n\n\n\n<p>Nauwelijks merkbaar schudde hij zijn hoofd.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Nee, heer, dat was mijn over-, overgrootvader. Ik ben\nHendrik, zijn achterkleinzoon. Maar de schuld rust daarom ook op mij. Adeldom\nverplicht, zoals u weet. Neem mij dus maar mee. De hertog zal wel raad met mij\nweten. Maar ik zal mijn straf ondergaan, zoals het een heer van de Baerenshof\nbetaamt.\u2019<\/p>\n\n\n\n<p>Zwaar leunend op de riek snikte hij het uit.<\/p>\n\n\n\n<p>Ik kreeg met hem te doen maar kon toch niet zover komen dat\nik een arm om dat vuile lijf sloeg. In plaats daarvan raapte ik de deken op die\nklam aanvoelde en smerig rook en gaf hem die. Hij nam hem aan maar liet hem ook\nmeteen weer vallen.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Nee, heer, ik zal mijn mantel niet dragen. Ik zal voor de\nhertog verschijnen zoals ze Jezus Christus naar het kruis hebben gevoerd,\nongekleed en voor ieders oog te zien.\u2019<\/p>\n\n\n\n<p>Ik zuchtte diep.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Ik weet niet of de hertog daar nog zo\u2019n behoefte aan\nheeft\u2019, zei ik.<\/p>\n\n\n\n<p>De man keek op en even las ik hoop in zijn grijze ogen.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Denkt u, heer, dat de hertog mij zal kunnen vergeven?\u2019<\/p>\n\n\n\n<p>Ik kreeg de smaak van het theaterstuk te pakken.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Ik zou natuurlijk een goed woordje voor u kunnen doen.\u2019<\/p>\n\n\n\n<p>De man stopte met snikken.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Meent u dat werkelijk? En denkt u dat uw woord hem op\nandere gedachten zal brengen?\u2019<\/p>\n\n\n\n<p>Ik knikte nadenkend.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Ik denk het wel. Per slot van rekening heeft u uw straf\nreeds ondergaan. En de hertog, druk als hij is, hecht zich zeer aan mijn\nadviezen. Hij zal mijn raad opvolgen en u absolutie verlenen, daar ben ik\neigenlijk wel zeker van.\u2019<\/p>\n\n\n\n<p>De man liet de riek los en liet zich op zijn knie\u00ebn vallen.\nMet zijn handen ineen kermde hij het uit, de tranen biggelden over zijn gezicht\nen lieten bleke sporen achter op zijn met vuil overdekte gezicht.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Dank u heer, dank! Hoe kan ik u ooit belonen voor uw\nweldaad?\u2019<\/p>\n\n\n\n<p>Ik kreeg prompt genoeg van de vertoning.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Kom\u2019, zei ik. \u2018Wanneer u mij uitlaat spoed ik mij meteen\nnaar zijn burcht.\u2019<\/p>\n\n\n\n<p>Ik hielp hem opstaan en volgde hem terwijl hij met slepende\ntred door de bouwval liep naar wat eens de statige ingang van de hoeve moest\nzijn geweest. Met alle kracht die in hem was trok hij de zware deur van het\nslot. Het zomerlicht straalde naar binnen en terwijl hij een stap opzij deed en\nmij naar buiten liet zag ik in een flits een met bloeiende rozenstruiken\nomzoomd gazon waarachter zich een witgelakte ophaalbrug bevond. Uit de brede\ngracht met witte waterlelies steeg een groep kwakende eenden op. Verbijsterd\ndraaide ik me naar de oude man om, maar de deur, uitgezakt en verveloos, was\ndicht en toen ik mij weer naar het zomerse landschap wendde zag ik slechts een\nvervallen schuur, waaromheen het onkruid manshoog stond. Het rook naar dode\ndieren en beschimmeld fruit. Twee ratten schoten onder de schuurdeur\ntevoorschijn. Ze keken even naar me op en schoten toen piepend in de richting\nvan de sloot.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Een nieuwjaarsvertelling Jarenlang had Reinier van Baerenswert gepoogd zijn hoeve, met maar liefst veertig morgen land, als havezate erkend te krijgen. Maar telkens opnieuw had de hertog geen interesse getoond. En dat terwijl Reinier toch huis en schuren had laten omgrachten en voor veel geld een imponerende ophaalbrug had laten slaan.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2999,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4],"tags":[],"class_list":["post-2998","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-columns","category-ed-bruinvis"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2998","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2998"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2998\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3000,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2998\/revisions\/3000"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2999"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}