We leven in een overbevolkt land. In het verzorgingstehuis\nwaar mijn moeder een eigen appartement bewoonde, was dat goed te merken. Nog voor\nze haar laatste adem had uitgeblazen stond de volgende huurder bij wijze van spreken\nal met zijn spullen voor de deur. Na het condoleren had de directrice van de instelling\nme even apart genomen: of we er rekening mee wilden houden dat het appartement\nbinnen een week leeg moest zijn. Tijd om te rouwen was er niet, we moesten\nmeteen aan de slag.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Het is de middag na de crematie. Het appartement van mijn\nmoeder is goeddeels leeg. We zitten in een kringetje op het kale beton. In kartonnen\nbekertjes zit koffie met melkpoeder van twintig jaar oud. De paar koekjes die\nwe nog in een laatje vonden verkruimelen als je ernaar kijkt. Onze laatste\ntaak: het uitzoeken en verdelen van een paar honderd foto\u2019s. Ma aan het strand,\nma op een receptie, ma in de tuin, ma op het bovendek van een cruiseschip. De\nmeeste foto\u2019s gaan linea recta in een emmertje dat we in het midden hebben\ngezet. Maar \u00e9\u00e9n foto houd ik apart. Het is een vergeeld plaatje van ma tijdens\nde oorlog. Ze draagt een uniform dat haar veel te ruim zit, haar schouders zijn\ner twee keer zo breed door geworden. Dan, als ik wat beter kijk, zie ik dat het\nhet koopvaardij-uniform van mijn vader is dat ze blijkbaar voor de grap heeft\naangetrokken om er mee op de foto te kunnen. De pet staat jolig scheef op haar\nhoofd maar kan niet haar blik verbloemen die we later zo goed hebben leren kennen\nals streng en eenzelvig. \u2018Omdat ik het zeg\u2019, was steevast het antwoord dat wij\nals kinderen kregen als we naar het waarom vroegen van een door haar opgelegd verbod.<\/p>\n\n\n\n
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was mijn moeder cheffin in de\nvliegtuigfabriek waar de Hawker Typhoon werd geproduceerd, een van de jachtvliegtuigen\nvan de Britse luchtmacht in die dagen. Ze had er een trauma aan overgehouden.\nNiet vanwege de Duitse bombardementen \u2013 dan gingen we met ons allen gezellig in\nde schuilkelder, zei ze met een glimlach \u2013 maar vanwege haar functie. Ze had de\ntaak om de vervaardigde motoronderdelen op fouten te controleren. E\u00e9n verkeerd\ngeboord gaatje kon immers het neerstorten van het toestel veroorzaken. Maar\nomdat de meisjes aan de werkbanken op stukwerk werden afgerekend, betekende elk\nafgekeurd onderdeel voor hun een forse loonderving. En dat in een tijd dat iedere\nthuisgebrachte penny hielp om de armoede buiten de deur te houden. Ze hadden mijn\nmoeder na werktijd wel eens in een stil straatje op staan wachten, vertelde ze\nmet nog de angst van toen in haar stem.<\/p>\n\n\n\n
De nacht na de crematie van mijn moeder droom ik van haar.\nZe is in uniform en duwt een grote ijzeren bak voor zich uit door een immense fabriekshal.\nHet schrapende geluid van het ruwe ijzer over de betonnen vloer wordt nu en dan\noverstemd door het gedreun van explosies buiten het gebouw waarbij steeds\nwolken stof en gruis uit het dak omlaag dwarrelen. Ze manoeuvreert de bak\ntussen rijen werkbanken door waar meisjes met stofkapjes voor hun mond gaten boren\nin blauwglanzende blokken metaal. Ze laat hen hun werkstukken een voor een in\nde bak deponeren.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Waarom?\u2019, huilen de meisjes.\n\n\u2018Omdat ik het zeg\u2019, antwoordt mijn moeder.\n\n\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
We leven in een overbevolkt land. In het verzorgingstehuis waar mijn moeder een eigen appartement bewoonde, was dat goed te merken. Nog voor ze haar laatste adem had uitgeblazen stond de volgende huurder bij wijze van spreken al met zijn spullen voor de deur. Na het condoleren had de directrice van de instelling me even … Lees “Ma (3, slot)”<\/span> verder<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2697,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4],"tags":[],"class_list":["post-1579","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-columns","category-ed-bruinvis"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1579","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1579"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1579\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1581,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1579\/revisions\/1581"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2697"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}