Ik zit naast het bed van mijn moeder. Ze hangt achterover in\nde kussens en haar mond staat wagenwijd open. Haar ademhaling gaat met horten\nen stoten en haar vingers verfrommelen het ene papieren zakdoekje na het\nandere.<\/p>\n\n\n\n
Toen ik vanochtend de activiteitenruimte binnenliep om mijn\nmoeder te begroeten zat ze niet op haar vaste plek naast de sjoelbak, want\ndinsdag is sjoeldag. De andere dames keken me treurig aan. Mijn moeder was in\nhaar appartement, zeiden ze, want het gaat niet goed met haar.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Nog voor ik mijn rugzakje had afgedaan kwam de hoofdzuster\nnaar me toe. Of ik even met haar mee wilde lopen. Buiten het gehoor van de\nandere bewoonsters vertrouwde ze me toe dat mijn moeder in haar laatste dagen\nis. Zo noemde ze dat: in haar laatste dagen. Ik wist het. Mijn moeder is al enkele\nweken in haar laatste dagen. Ze had me bij mijn vorige bezoek op het hart\ngedrukt dat het meisje dat wel eens boodschappen voor haar doet en soms wat\nnaaiwerk voor haar verricht, betaald moest worden. Ik zou erop toezien, beloofde\nik. Dat zegt ze iedere keer, hoor, zei mijn zus toen ik haar er over opbelde,\nmaar het meisje mag het geld zelf uit de portemonnee van ma halen.<\/p>\n\n\n\n
Mijn moeder doet een krampachtige poging overeind te komen.\nZe wil een ander, zachter kussen in haar rug. Ik help haar rechtop te zitten en\nverwissel de kussens. Haar rug voelt broos en breekbaar aan, ze is vel over\nbeen. Als ze nog dertig kilo weegt is het veel. Dan laat ze zich weer\nachterover zakken. Ik wil haar wat te drinken geven maar ze wil niet. Appelmoes\ndan op een theelepeltje? Ook niet. Ze sluit haar ogen en maakt wat wijzende\ngebaren met haar handen. Dan opent ze haar ogen weer, ze liggen diep weg in\nhaar bleke ingevallen gezicht. In goed verstaanbaar Engels spreekt ze de mensen\ntoe die zich onzichtbaar aan het voeteneind van het bed verzameld hebben. Het\ngaat over het aantal maaltijden dat zij die dag hebben genoten.<\/p>\n\n\n\n
\u2018You had your first meal at eight thirty in the morning and\nyour cream at eleven.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Ze heft haar vingers op en telt. <\/p>\n\n\n\n
\u2018So you had six meals today, six!\u2019<\/p>\n\n\n\n
Ze is aan het einde van de Tweede Wereldoorlog in Liverpool\nmet mijn vader getrouwd en samen met hem naar Nederland gekomen toen de oorlog\nin Europa definitief voorbij was.<\/p>\n\n\n\n
Ze lacht wat voor zich heen, wijst dan gebiedend naar het\nvoeteneind van het bed als om de talloze onzichtbaren daar bij de les te\nhouden.<\/p>\n\n\n\n
Dan opeens draait ze zich naar mij toe.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Wat doe je voor werk?\u2019, vraagt ze, me onderwijl met haar\ngrijze ogen pinnig aankijkend.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Ik schrijf, moeder.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Ze laat het zinnetje even tot zich doordringen.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Je moet bij Paul op de boerderij gaan werken. Die heeft het\ndruk.\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018Ik heb het ook druk, moeder.\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018O ja? Met wat dan?\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018Met schrijven, moeder.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Er verschijnt een misprijzende trek rond haar mond. Ik heb\ninmiddels tien boeken op mijn naam staan. Daarvan staan er vier op haar\nboekenplank, ongelezen zo te zien aan de kreukvrije ruggen.<\/p>\n\n\n\n
\u2018En wie betaalt jou dan?\u2019<\/p>\n\n\n\n
Ik slik even.<\/p>\n\n\n\n
\u2018De lezers, moeder, de mensen die mijn boeken lezen.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Het is niets. Ik zie het aan haar blik. En het klopt, het is\nook niets, bijna niets dan.<\/p>\n\n\n\n
Ze staart een tijdje naar het plafond terwijl haar adem schokkerig\nklinkt, soms een beetje hoestend. Ze probeert met een zakdoekje haar mond af te\nvegen, maar haar handen kunnen niet meer bij haar lippen. Ik pak het zakdoekje over\nen veeg haar lippen droog.<\/p>\n\n\n\n
Dan steekt ze een wijsvinger naar me uit, een wijsvinger aan\neen benige hand waar je bijna doorheen kunt kijken, zo dun is hij geworden.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Straks pak je de auto en rijd je naar Paul!\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018Waarom, moeder?\u2019, vraag ik, maar ik weet het antwoord\neigenlijk al.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Om er te werken. Je kunt er ook blijven slapen, dat is wel\nzo handig.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Dan sluit ze haar ogen weer en stokt haar ademhaling om met\neen luide snok weer op gang te komen. Telkens slaat de schrik me om het hart\nbij dat geluid. Ben bang dat het haar laatste ademtocht is. En dat ik hier\nalleen aan haar bed zit en niet goed weet wat ik dan moet doen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ik zit naast het bed van mijn moeder. Ze hangt achterover in de kussens en haar mond staat wagenwijd open. Haar ademhaling gaat met horten en stoten en haar vingers verfrommelen het ene papieren zakdoekje na het andere. Toen ik vanochtend de activiteitenruimte binnenliep om mijn moeder te begroeten zat ze niet op haar vaste … Lees “Ma”<\/span> verder<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1556,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4],"tags":[],"class_list":["post-1555","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-columns","category-ed-bruinvis"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1555"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1557,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1555\/revisions\/1557"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1556"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.kunstencultuurkaart.nl\/arnhem\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}