Beelden op stand is een papieren geweten

Geschreven door Martin Pieterse zaterdag 10 december 2011 03:17

Het is een dikke pil geworden, het boek Beelden op stand. Het eerste exemplaar werd vrijdag 9 december officieel aangeboden aan Arnhems burgemeester Pauline Krikke. Schrijver en samensteller Hans Middel vertelde bij die gelegenheid hoe hij ertoe gekomen is: tot drie jaar oeverloos graven in stoffige archiefdozen en krantenleggers. Met als resultaat een dijk van een boek en een terechte schouderklop van alle aanwezigen.

Beelden op stand is een inventarisatie van vijfhonderd openbare beelden, muurschilderingen, tegelmozaïeken, reliëfs, plaquettes, gebrandschilderde ramen en ruimtelijke ingrepen in Arnhem. Zelfs puur statistisch gezien is het een titanenklus, gekkenwerk, waar de schrijver overigens zelf ingetuind is. Maar ja, wat doe je als je ergens enthousiast voor wordt?

Hans Middel wilde meer weten over de beelden in de openbare ruimte, die hem in zijn geboortestad Arnhem omringen. Er bleek niet zoveel literatuur voorhanden te zijn. Daarom ging Middel zelf struinen in de archieven, uiteindelijk zelfs officieel in opdracht van de gemeente Arnhem, die ook wel eens wilde weten wat er zo her en der in het onderhoudsarme gemeentestruweel staat. Als Hans toch bezig was?

Om een lang verhaal kort te maken: aan het einde van een jarenlange zoektocht verschijnt er nu dus een compleet ogend boek met alle beelden in de openbare ruimte van Arnhem. Zijn het werkelijk alle beelden? Niemand zal het ooit echt weten. Maar het is wel een imponerende ode aan Arnhem als stad van de kunsten. Daarin is Hans Middel zeer zeker geslaagd.

Plaatjesboek
Ondanks de achtergrondinformatie is Beelden op stand vooral een plaatjesboek geworden, waarin je uren kunt bladeren. De kunstwerken zijn per wijk geordend, waardoor er bijna een virtuele beeldenroute ontstaat. Bladeren door Beelden op stand is als een wandeling door Arnhem, met een goed ingevoerde gids aan je zijde.

Het is ook een reis in de tijd. Veel van die beelden en objecten zijn ooit met fanfare, lintendoorknippende burgemeesters en speechende wethouders aan de omwonenden voorgesteld. Na afloop van de inwijding: een glaasje en een hapje met de kunstenaar. En dan: fijn, bedankt! Word er voortaan maar blij en gelukkig mee.

Inmiddels horen veel van die feestelijk neergezette kunstwerken tot het stedelijke behang. Ze worden nauwelijks meer echt waargenomen. Ze worden soms regelrecht vergeten, totdat het afbrokkelen, roesten en afbladderen niet langer te accepteren valt. In die zin is Beelden op stand ook een papieren geheugen, dat alle Arnhemmers geduldig wijst op de kunst om hen heen, en daarmee op hun verantwoording.

Geweten
Beelden op stand kan ook een collectief geweten worden. Want wat nu in dit kloeke boek staat, kan nooit meer ‘per ongeluk’ verdwijnen naar een afgelegen hoekje van de gemeentewerf. Het staat voor eeuwig in de schijnwerpers, gefotografeerd op de plek waarvoor het bedoeld was. En daar blijf je met je poten vanaf, al moet je van de regering duizend miljard bezuinigen! Deze vijfhonderd beelden zijn veilig. Bedankt Hans Middel, dat je ons dit papieren geheugen en geweten hebt gegeven.

Beelden op stand kwam mede tot stand door de ondersteuning van een groot aantal helpers en sponsoren. Het telt meer dan duizend pagina’s, en kost toch maar € 17,50. Het is te verkrijgen in de betere boekhandel, en in het Bezoekerscentrum Sonsbeek aan de Zijpendaalseweg.

Plaats een reactie