Jazz op YouTube is hooguit droogzwemmen

Geschreven door Martin Pieterse zondag 22 november 2009 14:27

Ik ben een grote fan van YouTube. Het is een zegen voor de menselijke beschaving, dat je op een beeldscherm stap voor stap kunt volgen hoe een Indiase mevrouw in een keuken in Birmingham voordoet hoe je chapati’s moet bakken. Of dat je kunt meemaken hoe een stel Australiërs na maandenlang knutselen een vliegtuigmotor uit 1915 sputterend aan de praat krijgt. Of hoe een Japanse mevrouw van gekleurd papier een kraanvogel vouwt. Enzovoort, enzovoort, desnoods avond aan avond, op elk moment van de dag, alsof je er niet genoeg van kunt krijgen.

Maar vooral op het gebied van de muziekgeschiedenis is YouTube een bron van onmetelijke kennis. Elke compositie, elke song staat inmiddels op YouTube, je kunt het zo gek niet bedenken. Type maar in, het zit in het archief. Van een Koreaanse scholier in schooluniform die trefzeker de Mondscheinsonate vertolkt, tot de vergeten band Tomorrow die het onvergetelijke My White Bicycle speelt, een psychedelisch nummer uit 1967, waarvan ik de eerste drie woorden en akkoorden al die tijd heb onthouden, maar dat voor het overige was weggewist uit mijn geheugen. Totdat ik het na veertig jaar terugvond op YouTube, nog hipper en hallucinerender dan ik het in mijn herinnering had, compleet met jengelende sitar en achterwaarts afgespeelde geluidsbanden. Degene die het gepost had, had er zelf een alleraardigst psychedelisch filmpje bij gemaakt, helemaal in de stijl van de jaren zestig.

Maar er valt ook veel te ontdekken wat ik nog niet kende. Type maar eens Blue Note in, de naam van het fameuze jazzlabel dat vanaf de jaren veertig in zijn eentje zorgde voor een revolutionaire ontwikkeling op het gebied van jazz. Al de grote muzikanten die de producers van Blue Note een kans gaven, en die daardoor een wereldwijd publiek verwierven, staan op YouTube. Ik ben geen grote kenner van jazz, maar dank zij die soms oeroude filmpjes met hun enigszins krakende soundtrack, kan ik stuk voor stuk met de beste jazzmusici uit de mensengeschiedenis kennismaken.

Zo ontdekte ik bijvoorbeeld de jazzpianist en -componist Horace Silver, waar ik nog nooit van gehoord had, maar die me meteen mateloos intrigeerde. Silver is een kleine, smal gebouwde man, die met gekromde vingers snerpende akkoorden op de toetsen hamert, om er met een mateloze virtuositeit een harmonieus vervolg aan te draaien, feilloos tussen de golven van het ritme scherend als een surfer op een oceaan van muziek. Ik kreeg er kippenvel van.

Uitgerust met mijn nieuwe kennis knoopte ik een praatje aan met een bekende die heel veel weet van jazz. Zeker kende ze Horace Silver, ze had een paar platen van de man. Ik vertelde haar hoe prachtig ik het vond dat ik zo’n virtuoos op internet had ontdekt. Als ik veertig jaar geleden met Horace Silver had willen kennismaken, dan had ik me in rokerige jazzspelonken moeten begeven, ik had in gespecialiseerde platenzaken in de bakken moeten struinen, obscure blaadjes moeten lezen en met vrienden nachtenlang hebben moeten doorbomen over muziek. Nu was alles binnen handbereik, pal onder de linker muisknop. Wat een zegen!

De bekende hoorde me zwijgend aan en schudde vervolgens meewarig haar hoofd. Zij had als meisje met haar jazzliefhebbende vader concerten van Miles Davis, Art Blakey, Chet Baker en andere jazzgroten bezocht, live, compleet met de sidderende atmosfeer die bij een goed jazzconcert hoort. Jazz op YouTube is aardig, vond ze, maar het haalt het niet bij het levende contact met een musicus die de sterren van de hemel speelt, right there, waar jij bij staat. Ik moest even nadenken over wat ze zei, en moest toen besmuikt erkennen dat ze gelijk heeft.

Er zijn al te veel mensen die de prentbriefkaartgrote beeldschermpjes op hun pc voor de werkelijkheid aanzien. Iedereen is een foto op Facebook geworden, een eendimensionale kloon van zichzelf. Niemand kent nog zijn buren, maar leeft intiem met vreemden aan de andere kant van de aardbol. Opscheppen over je goede kanten doe je elektronisch, op LinkedIn. Maar echt naar jazz luisteren doe je in een rokerig hol, samen met gelijkgestemden, live en levend. Jazz op YouTube is hooguit droogzwemmen voor het echte ding. Wijsheid is: weten dat je niks weet.

Plaats een reactie