Volg ons

twitter 64 facebook 64 flickr 64 Linkedin-64 dutchcreative Arnhem aan Zee op Pinterest

Zoeken

Vrienden

Banner
Banner
Banner
Banner
Banner
Banner
Banner
Banner
Banner
Banner

De poppenwereld van Lizzy Ansing (1875-1959)

Elke bezoeker van het Burgerweeshuis kent het poppenhuis van de Amsterdamse joffer Lizzy Ansing. Maar de poppen ie zij verzameld en geschilderd heeft zijn andere geweest dan de kleine bewoners die nu de vele kamers bewonen. Uit Lizzy's vele poppenschilderijen blijkt dat zij een 'multiculturele' smaak had. Niet alleen haar poppen stonden vaak model, ook de kamers van het poppenhuis vormden het decor voor -nogal eens- symbolische, moralistische taferelen.

Lizzy was de dochter van een apotheker. Zij heeft hem geschilderd: een rijzige man met een lange baard. Voor hem staat een popperig meisje in een felgekleurd jurkje. Haar moeder bracht haar leven vooral in rusthuizen door. Lizzy heeft heel veel van haar gehouden. Dat blijkt uit de -wat onbeholpen gedichtjes- bij enkele van de vele portretten die ze van haar gemaakt heeft. Toen tante Lizzy Schwartze overleed, kwam de kleine Lizzy bij de Schwarzes in huis, om 'de tantes' op te fleuren. Vooral tante Thérèse, een bekend portrettiste eind 19e eeuw, heeft het beeldend talent van haar nichtje aangemoedigd. Dat de kleine Lizzy graag tekende, zien we aan een tekening waarop zij zelf staat, met een heel groot ei in haar hand. Een cadeautje voor de gulle gever, de notaris.

Later ging ze naar de academie in Amsterdam; die stond garant voor een degelijke opleiding. Dat zien we aan de portretten van Lizzy en van haar studiegenotes; degelijk vakwerk, met nadruk op stofuitdrukking en op exacte gelijkenis. Later is Lizzy, o.i.v. het impressionisme, vrijer gaan schilderen. Bij het indringende portret van de eerste vrouw van de bekende psychiater-schrijver Frederik van Eeden, zijn de verfstreken zichtbaar en overheersen lichte tinten. Met een boos, met rood geaccentueerd oog kijkt Martha van Vloten ons met een haast demonische blik aan.

Haar gevoelens over de dood van tante Thérèse heeft Lizzy verbeeld in een van haar eerste poppenschilderijen. Uit een donker gekleurde achtergrond doemen bleke poppengedaanten op. Met hun maskerachtige gezichten lijken ze te zweven naar een met planten overdekte kist of baar op de voorgrond. Later is Lizzy Ansingh de poppenwereld vooral moralistisch gaan afbeelden. We zien bijvoorbeeld een paar laveloos ogende manlijke poppen, die hun roes lijken uit te slapen in een van de poppenhuiskamers.

Op veel schilderijen staat een klein, Japans ogend, popje afgebeeld. Dit popje, Piepje, was Lizzy zo dierbaar dat zij -zegt men- haar zelfs tijdens haar doodswake heeft vergezeld. We zien Piepje in De Zeven Hoofdzonden, met een uitpuilend buikje afgebeeld als de Gulzigheid, onder de ogen van een trotse, in het rood gehulde gedaante (de Hoogmoed). Tegen een diepblauwe achtergrond rijst -op een ander schilderij- een tere, zilverwitte vlinder op uit haar cocon. Twee ogen zijn op ons gericht; niet die van de verpopte rups, maar die van Piepje. Alsof Lizzy haar lievelingetje tot leven wilde wekken...

Waardering

Uit de tentoonstelling blijkt dat Lizzy Ansingh het schildervak beheerste. Hoewel zij goed portretten kon schilderen, lag daar haar hart niet. Steeds meer zocht zij haar toevlucht bij haar dierbare poppen. En gaf zij vanuit de wereld van haar poppenkamers haar visie op de deugden en ondeugden van 'de menselijke soort'. Ik vind Lizzy Ansinghs schilderijen geen hemelbestormende, vernieuwende meesterwerken, maar ze zijn boeiend om naar te kijken, alleen al omdat zij zo'n 60 / 70 jaar schilderkunst bestrijken.

Maar het werk raakt me ECHT omdat ik -al kijkend- het gevoel krijg dat Lizzy haar poppen nodig had om haar gevoelens eerder te verbergen dan te onthullen. Alsof zij iets wil laten zien wat zij diep in zichzelf heeft verborgen... Wat zou dat kunnen zijn? Verdriet om het gemis van haar moeder? Verdriet toen Tante Thérèse stierf? Verdriet om een meisje dat -haast als een popje- bij haar tantes moest gaan wonen. En hen moest opfleuren. Natuurlijk, ze heeft er haar artistieke ontplooiing aan te danken, maar toch....