De constructie van de wereld 9.

Geschreven door Albert Van Der Weide donderdag 19 november 2009 23:55

Tekening: Albert Van Der Weide

Yoko Ono, wie haar kent weet wie John Lennon is. Wie haar kunstwerken kent weet wat kunst in context is. Deze zomer zag bij de Fondazione Belvilacqua La Masa in het Palazetto Tito in Venetië (www.archiviobonotto.org) een tentoonstelling van haar kunstwerken. De grand old lady van de beeldende kunst met een multidisciplinaire beroepopvatting is nog steeds aan de bal.

Het oeuvre van Yoko Ono staat in het teken van “the service of the mind” en dat is meer dan de betekenis die Marcel Duchamp eraan gaf. Waar het bij hem ging over de intellectuele houding van de kunstenaar is het kunstenaarschap van Yoko Ono een op de wereld gerichte reflectie van een levenshouding. Materieel is haar werk naar de kern teruggebracht en geeft het daardoor ruimte aan de verbeeldingskracht van iedereen die ermee in aanraking komt.

Naar de kern terugbrengen betekent bij haar dat ieder overbodigheid is weggehaald en dat haar werk geen status demonstreert. Vaak zijn haar werken uitnodigingen om deel te nemen aan haar gedachtegang, of mag je een deel van het werk meenemen. Zo bezit ik sinds de zomer een aantal puzzelstukjes die afkomstig zijn uit een van haar werken. In de tentoonstelling in Venetië waren vier militaire helmen opgehangen gevuld met puzzelstukjes. In de tekst bij het werk werd verteld dat de puzzelstukjes samen een afbeelding van een lucht met witte wolken vormt. Heel klein zijn op de stukjes haar de initialen Y. O. gedrukt. Ook stond in de tekst dat je stukjes uit de helmen mocht meenemen.

Toen ik er de stukjes uitpakte wist ik dat ik deelnemer van het werk was geworden en ook dat de puzzel daarmee nooit meer compleet kon zijn. Een reeks associaties, poëtische bespiegelingen en dilemma’s vormden zich in mijn hoofd. Nu draag ik ze met me mee en deel ik mijn ervaring met anderen ook via deze column.

Een prachtig eenvoudig voorbeeld van kunst en de openbare en ruimte. Het heeft alle condities om letterlijk de openbaarheid te betreden zonder dat de openbare ruimte er een specifieke plaats voor heeft vrijgemaakt. Het past dus ook niet in de categorie kunst in de openbare ruimte. Het overstijgt de categorie en ontdoet deze van alle maatschappelijke belangen en politieke ambities en procedures die kunst in de openbare ruimte zo weerbarstig en de uitvoeringspraktijk zo moeizaam maakt. Yoko Ono maakt kunst die zowel persoonlijk als universeel is. Voor iedereen en voor elke dag en voor ieder uur, iedere minuut… et cetera.

Jaren geleden doken aan blinde gevels en aan gebouwen in Arnhem enorme billboards op met afbeeldingen van de strip Eric de Noorman, oorspronkelijk getekend door Hans C. Kresse (www.ericdenoorman.nl). Dit gaat de goede kant op, zei ik tegen iedereen die het wilde horen. Arnhem wordt wakker en maakt gebruik van de kwaliteit en potentie van de stad. Beloftevol, iets wat groot en meeslepend kan worden. Waarmee de stad zich elke dag en ieder uur, iedere minuut… et cetera mee kan onderscheiden en profileren.

Aan een blinde muur dicht bij het NS-station hangt nu nog een laatste billboard. De stad is weer tot rust gekomen en leeft het ritme van de seizoenen, de feestdagen en enkele culturele evenementen. Soms wordt hier en daar een sculptuur geplaatst. Op straten in de stad is nauwelijks te zien dat er veel talentvolle kunstenaars wonen en dat er een gezaghebbende kunstacademie staat. Moet dat? Ja, dat moet! Niet alleen met een Modebiënnale of een Sonsbeek-tentoonstelling, maar elke dag… et cetera.

De verbeeldingskracht en daadkracht van de kunst moet altijd zichtbaar en present zijn. De geest van de stad mag niet verstenen. De geest van de stad moet juist waaien, de geest moet altijd waaien, want de stad en de straat zijn van iedereen.

Plaats een reactie